آگاه مایند

زوج‌ درمانگر فرد متخصصی است که به مشکلات زوج‌ها گوش می‌دهد، تا آنها افکار و احساسات خود را بیان کنند؛ همچنین به آنها کمک می‌کند زمینه مشکلات و مسائل خود را روشن و معین کنند.

فرض می کنیم که وضعیت روانی که زوج‌ها در تعاملات و واکنش های خود دارند توسط تجربیات هیجانی فردی هر یک از زوجین سازماندهی می شود. خودسازی و رشد فردی پایه و اساس روش زوج درمانی هیجان مدار بوده و هدف اصلی زوج درمانی هیجان مدار تعادل فرد است. مدیریت هیجان را می‌توانیم به منزله فرآیندهای درونی و بیرونی تعریف کنیم که مسئولیت کنترل ارزیابی و تغییر واکنش های عاطفی فرد را در بر عهده دارد. هرگونه اشکال و نقص در تنظیم هیجانات، فرد را در برابر اختلالات روانی مثل افسردگی و اضطراب آسیب پذیر می کند و می تواند به طور خودکار یا کنترل شده به صورت هشیار یا ناهشیار انجام گیرد.

برای تغییر الگو های تعاملی غیر قابل انعطاف زوج های آشفته و افزایش رشد پیوند آنها زوج درمانی هیجان مدار (EFT) رویکرد سیستماتیک مختصری را ارایه می دهد. علاوه بر این، وضعیت هایی را که الگو های تعاملی آشفته را شکل داده اند مورد هدف قرار می‌دهد. بر اساس یکی از چهار فرض کلیدی زوج درمانی هیجان مدار EFT، زوج‌ها در الگوهایی منفی گرفتار شده‌اند که از پاسخگویی مورد نیاز برای پیوند ایمن جلوگیری میکند. این زوج‌ها نیازمند حمایت برای فرمول‌بندی نیازها و ترس دلبستگی‌هاشان هستند تا بتوانند به شیوهای درست پیوند ایمن را بهبود بخشند.

عنصر های کلیدی تجربه در زوج درمانی هیجان مدار، مانند نیازها و ترس های دلبستگی در جلسه درمان آشکار و متبلور می‌شوند. در جریان زوج درمانی هیجان مدار گام های کوچکی به سمت درگیری هیجانی ایمن برداشته میشود که بر اساس آن زوج ها می توانند برای همدیگر آرامش و امنیت و اطمینان دوباره فراهم کنند. زوج درمانی هیجان مدار شامل سه مرحله و ۹ گام است درمانگر برای فراهم کردن زمینه جهت تسهیل تغییر الگوهای مشکل را از مداخلات مختلفی استفاده می کند و نقش تسهیل کننده برای کمک به زوج ها در جهت یافتن راه حل مناسب دارند.

باتلر و همکاران در مطالعه‌ای نشان دادند که زوج درمانی هیجان مدار EFT می‌تواند در درمان مشکلات ارتباطی تاثیرات مثبتی داشته باشد. آنها این تحقیق را روی ۳۰ زوج که در برقراری روابط صمیمانه با همسرانشان دچار مشکل بودند انجام دادند با این نتیجه رسیدند که عدم برقراری ارتباط صمیمانه زنان با مردان مربوط به عدم بیان هیجان و احساسات یا اطلاع نداشتن از احساسات آنها است.

بنابراین این زنان در ارتباط صمیمانه و نزدیک با همسرانشان احساس ترس و خجالت و شرم میکنند و به همین دلیل است که از ازدواجشان ناراضی هستند بنابراین زوج درمانی هیجان مدار EFT می‌تواند در زمینه آگاهی و سازگاری با این احساسات در زنان و ایجاد روابط صمیمانه با همسرانشان موثر باشد.

طبق پژوهش و نتیجه گیری هایی که تاکنون انجام شده در زوج درمانی هیجان مدار فرض میکنیم که زمانی تعارض در زندگی زناشویی به وجود می آید که همسران قادر به ارضای نیازهای دلبستگی یکدیگر برای ایمنی امنیت و رضایت نیستند، به عبارتی دیگر روابط آشفته زناشویی نشان دهنده شکست زوجین در برقراری ارتباط است.

مراحل زوج درمانی هیجان مدار EFT

تعداد جلسات درمانی برای زوج درمانی هیجان مدار معمولا ۹ جلسه می باشد در هر جلسه ابتدا خلاصه ای از مباحث جلسه قبلی بیان می شود و به این ترتیب دو جلسه به هم ربط داده میشود جلسات درمانی به این صورت است که هر دو هفته یکبار و به مدت ۹۰ دقیقه برگزار می شود.

جلسه اول زوج درمانی هیجان مدار درمانگر ابتدا به ایجاد همدلی با زوج ها، ایجاد اتحاد درمانی بین زوج و درمانگر در مورد اهداف درمانی و چگونگی اجرای درمان می پردازد. درمانگر باید ابتدا چگونگی شکل گیری رابطه فعلی آنچه که زوجها را به سوی درمان سوق داده است را به طور کامل درک کند. یعنی به ارزیابی ماهیت مشکل و رابطه بپردازد و درک روشنی از مشکل آن‌ها داشته باشد.

در جلسه دوم زوج درمانی هیجان مدار درمانگر به ارزیابی تاریخچه دلبستگی و صمیمیت مراجعان و فرضیه سازی درباره آسیب پذیری و موضوعات دلبستگی نهفته هر یک از زوج ها در رابطه، ردگیری و توصیف زنجیره های تکرار شونده که آشفتگی زوج‌ها را تداوم بخشیده و موقعیت هر یک از آنها را در رابطه متولد می سازد می پردازد و همچنین درمانگر باید موانع درونی و بیرونی صمیمیت را بیابد و به ردگیری هیجانی در هر یک از زوج ها و تحلیل حالت های هیجانی همراه با چرخه های دشوار و آشنایی زوج ها با چرخه های منفی تعامل بپردازد.

جلسه سوم زوج درمانی هیجان مدار درمانگر به هیجان های شناخته شده نهفته در موقعیت های تعاملی دست یافته و همچنین به شناسایی احساسات اولیه و ثانویه هر یک از زوج ها، پبگیری مجدد مشکل و چرخش تعاملی زوجها می پردازد.

هیجان ها در زوج درمانی

در جلسه چهارم زوج درمانی هیجان مدار تشدید تجربه هیجانی، افزایش تمایل به درگیری و رویارویی هیجانی پاسخگویی به طرف مقابل به این صورت که مجدداً مشکل بر حسب احساسات نهفته و نیازهای دلبستگی شکل داده می شود و همان گونه که زوج‌ها چرخه تعاملی و عمق هیجان ها را توصیف می کنند، درمانگر مشکل را بر حسب هیجان های اولیه و چگونگی تاثیر این هیجان ها بر احساسات و میزان دلبستگی و ترس از صمیمیت آنها تعریف می کند.

جلسه پنجم زوج درمانی هیجان مدار شناسایی نیازها افزایش پیدا کرده و جنبه هایی از خود که انکار شده و به عبارت دیگر به زوج ها برای افزایش آگاهی کمک می کند، درگیری با یکدیگر و پذیرش مالکیت آسیب‌پذیری‌ها صدمات و ترس های دلبستگی و کمک به طرف مقابل برای شنیدن و پذیرش ترس های همسرش عمیق کردن درگیری هیجانی و بیرون کشیدن آرزو ها ترس ها و آسیب های دلبستگی و ترس ها و اضطراب های صمیمیت.

در جلسه ششم زوج درمانی هیجان مدار پذیرش مسئولیت موقعیت و نقش خود در رابطه توسط زوج ها انجام می گیرد و همچنین به بیان انتظارات خود از طرف مقابل و تسهیل پذیرش فرد توسط همسرش می پردازیم در اینجا هر یک از زوج ها به کمک درمانگر خود و دیگری را آنگونه که هستند تجربه میکنند.

هیجانها در زوج درمانی هیجان مدار

در جلسه هفتم زوج درمانی هیجان مدار تغییر الگوهای تعاملی و بازسازی تعاملات، تسهیل ابراز نیازها و خواسته ها و ایجاد درگیری هیجانی بین زوج ها و تسهیل پاسخ به درخواست های طرف مقابل انجام می گیرد.

جلسه هشتم زوج درمانی هیجان مدار به تسهیل بروز راه حل های جدید برای مشکلات قدیمی، باز تعریف رابطه توسط هر یک از زوج ها، پرورش محیطی امن و خلق اعتماد، کاوش مشکلات و موضوعات قدیمی که اکنون در پرتو پایه امن ایجاد شده در جلسه میسر شده است می پردازیم.

در جلسه نهم زوج درمانی هیجان مدار، شناسایی و حمایت از الگوهای تعاملی سالم، دستیابی زوج ها به الگوی ایمن در روابطشان و افزایش در دسترس بودن و پاسخگو بودن، تثبیت و یکپارچه سازی موقعیت‌های تعاملی جدید، مرور تغییرات ایجاد شده در رابطه توسط زوج ها و خاتمه درمان شکل می گیرد.

صمیمیت در زوج درمانی هیجان مدار

دانشمندان مختلف با بررسی ها و پژوهش های متعددی که انجام دادند به این نتیجه رسیدند که زوج درمانی هیجان مدار در افزایش میزان صمیمیت زوج‌ها و توانایی آنها برای برقراری ارتباط صمیمانه موثر، همسو و هماهنگ است. همچنین زوج درمانی هیجان مدار EFT برای زوج های سنتی که اغلب مردان آنها کناره گیر هستند و بسیار سخت هیجاناتشان را بروز می‌دهند، تاثیرگذار است. زوجینی که الگوی ارتباط صمیمانه و سازنده متقابل را در روابط زناشویی خود به کار میبرند دارای سلامت روانی بالایی هستند و برعکس زوجینی که از الگو های ارتباطی اجتنابی متقابل و طلبکار – بدهکار استفاده میکنند از سلامت روانی پایینی برخوردار هستند.

صمیمیت در زوج درمانی هیجان مدار

زوج درمانی هیجان مدار بر اساس نظریه دلبستگی می‌باشد. در این زمینه Domingue و Mollen ارتباط بین سبک های دلبستگی و الگوهای ارتباطی را بررسی کردند، نتایج نشان دهنده این بود که زوجینی که سبک دلبستگی انها به صورت ایمن – ایمن است سبک ارتباطی آنها از نوع سازنده متقابل می‌باشد در حالی‌که زوجینی که سبک دلبستگی انها نا ایمن _ناایمن می‌باشد ارتباط آنها از نوع طلبکار- بدهکار و اجتناب متقابل است.

Siffert و Schwarz با بررسی رفتار طلبکار- بدهکار در میان صدو بیست و شش زوج به این نتیجه رسیدند که رفتار طلبکارانه در زنان و مردان با بهزیستی روانی مردان ارتباط دارد و همچنین بهزیستی روانی و رضایت زناشویی با رفتار متعارض زوجین ارتباط غیر مستقیم دارد. در تحقیقی که توسطTashiro و Frazier انجام شد به این نتیجه رسیدند که زوج های دارای خلق منفی رفتار طلبکارانه بیشتر و کناره گیری و راهبرد های منفی تر از زوجین خلق مثبت در فرایند حل مسئله از خود نشان می‌دهند، علاوه بر این زوجین دارای خلق منفی بر ویژگی ها و تجربه های درونی نیاز ها و نگرانی های خود فرد تمرکز می‌کنند.

Markman و همکاران میگویند مشکلات ارتباطی علت نارضایتی و طلاق زوجین می‌باشد.Laura و همکاران نیز در بررسی دلبستگی و تاثیر ارتباطات هیجانی، به این نتیجه رسیدند که افرادی که همسرانشان نمره بالایی در دلبستگی ایمن و نمره پایین در پرمشغلگی و سلطه پذیری دارند بیشترین رضایت ارتباطی را دارا می‌باشند.

زوج درمانی هجان مدار در پژوهش ها

طبق پژوهش های انجام شده در زوج درمانی هیجان مدار به این نتیجه میرسیم که هیجان و خلق منفی (خشم) و مثبت (شادی) کاملا با سبک دلبستگی زوجین و نوع الگوی ارتباطی آنها ارتباط دارد. در واقع طبق رویکرد زوج درمانی هیجان مدار EFT، هیجانات باعث پیش رفتن زوجین به سمت نیازهای شان میشود زیرا آنها به دنبال پایگاه امن برای رفع نیازهای خود هستند. این فضای امن تحت تاثیر سبک دلبستگی زوجین می باشد. در واقع نوع دلبستگی افراد نوع الگوی ارتباطی آنها را مشخص می کند و افراد از طریق الگوی ارتباطی هیجانات خود را انتقال می دهند.

زوج درمانی هیجان مدار جانسون

بنابراین زمانی که زوجین دارای هیجان خشم می باشند طبق الگوی طلبکار و یا اجتناب با یکدیگر رفتار میکنند زیرا اجتناب طبق رویکردEFT خشم تلقی می شود و فرد با اجتناب خشم خود را ابراز می کند، بنابراین طبق رویکرد هیجان مدار به روابط سبک های دلبستگی و چرخه تعاملات تاکید دارد و وقتی یکی از زوجین دلبستگی های خود را از دست میدهد و یا آسیب میبیند آشفتگی در روابط آنها ایجاد می شود این هیجانات به طور مستقیم و غیر مستقیم بر رضایت جنسی و زناشویی بین زوجین اثرگذار است چونکه نیاز عاطفی و جنسی هم با مبحث دلبستگی مرتبط میباشد.

که در این رابطه جاویدی و همکاران نشان دادند که آموزش راهبردهای مدیریت هیجان مبتنی بر رویکرد زوج درمانی هیجان مدار افزایش رضایت جنسی زوجین را به دنبال دارد. زوج درمانی هیجان مدار باعث بهبود الگوهای ارتباطی زوجین میشود که با نتایج رضایی و همکاران که نشان دادند که زوج درمانی هیجان مدار باعث بهبود الگوهای ارتباطی و همچنین کاهش تنش در روابط زناشویی و استفاده بیشتر از الگوی ارتباطی سازنده متقابل شده است همسو میباشد.

امیدواریم که اطلاعات مفیدی را به شما کاربران گرامی در مورد زوج درمانی هیجان مدار ارایه کرده باشیم. لطفا نظرات، پیشنهادات و انتقاداتتون در مورد زوج درمانی هیجان مدار را در بخش دیدگاه های سایت، با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید. در وبسایت مهدی خلیلی بهترین مطالب آموزشی روانشناسی قرار داده خواهد شد. امیدواریم از این مطالب آموزشی روانشناسی استفاده لازم را ببرید. مقاله خانواده درمانی هم بسیار خواندنی است. پیشنهاد می شود این مقاله را نیز مطالعه نمایید.

زوج‌ درمانی برای چه کسانی مفید است؟

سوءبرداشت‌ها از اینکه زوج‌ درمانی واقعا چیست و چطور می‌تواند به زوجین کمک کند نیز می‌تواند عاملی باشد که از مراجعۀ زوجین به زوج درمانگر جلوگیری کنند.
برخی افراد ممکن است معتقد باشند که زوج‌ درمانی فقط برای مشکلات بسیار جدیِ رابطه مثل: خیانت و سوءمصرف مواد، لازم است و برخی نیز آن را آخرین راهبردی می‌دانند که قبل از جدایی امتحان می‌شود.
در صورتی که زوج‌ درمانی برای هر نوع رابطه‌ای مفید است که شامل زوج‌ها، جوان، پیر، نامزد یا ازدواج کرده و کسانی که در رابطه‌ی دوستی هستند، می‌شود.
به عنوان مثال، زوجی که اخیرا نامزد کرده‌اند می‌توانند مشاوره‌ی پیش از ازدواج را فرصتی ارزشمند برای رسیدگی به انتظارات روابط قبل از ازدواج قلمداد کنند. زن و شوهر دیگری که 25 سال زندگی کرده‌اند، ممکن است به این موضوع پی ببرند که زوج‌درمانی راهی موثر برای آن‌ها است تا احساسات هیجان‌انگیز و عاشقانه را مجددا در رابطه‌ی ‌خود احیا کنند.
زوج‌درمانی می‌تواند مشکل جاری را حل کند، از تشدید مشکلات جلوگیری کند و یا می‌تواند«چک‌آپ» برای بررسی یک زن و شوهر خوشحال است که در حال تجربه یک دوره افزایش استرس هستند.
مهمترین مطالبی که در کارگاه‌های درمان هیجان‌ مدار بیان می‌شود، چیست؟

زمینه‌های رایج که در زوج‌ درمانی و بخصوص درمان هیجان‌ مدار مورد توجه قرار می‌گیرد شامل مسائل مربوط به پول، فرزندپروری، والدین، رابطه جنسی، رابطه‌ی فرازناشویی (خیانت)، عدم تفاهم و درک متقابل، اختلافات خانوادگی با خانواده همسر، عصبانیت، دروغگویی و عدم درک متقابل می‌باشد.
وقتی زوج‌ها در مورد مسائلی از قبیل حسادت، سکس و پول مجادله می‌کنند، ریشه‌های این بگومگوها معمولا نوعی اعتراض از سوی یکی نسبت به گسست عاطفی، عدم اعتماد، یا عدم احساس امنیت و راحتی با آن دیگری است. وقتی کسانی که به آن‌ها دلبستگی داریم، در دسترس نیستند، یا به نیازهای ما به نزدیکی عاطفی و حمایت، پاسخ نمی‌دهند، احساس پریشانی می‌کنیم و ممکن است مضطرب، هراسان، بی‌خیال، یا کناره‌گیر شویم.
این رفتارها ممکن است به شکل عادت در بیاید. از آن گذشته، این الگوهای مسموم رفتاری، به روابط زوجی مسلط می‌شوند و درد، رنج و صدمات زیادی را با خود به ارمغان میاورند. در EFTما روی این الگوها تمرکز کرده و تلاش می‌کنیم چرخۀ تعامل منفی را در یک محیط بدور از قضاوت، تغییر دهیم.
از طرف دیگر درمان هیجان‌‌ مدار بسیار خوب و موثر روی فرایند بخشش میان زوجین کار کرده است: در زندگی زناشویی بسیار پیش می‌آید که یکی از زوجین احساس کند جراحت‌هایی بر وجودش وارد شده است که قابل ترمیم نیست و امید خود را به ادامه رابطه از دست می‌دهد. جراحت‌هایی مانند خیانت در رابطه، همراه نبودن یکی از همسران هنگام درد طرف مقابل (زایمان، سقط جنین، از دست دادن یک عزیز و...) که ممکن است زخم عمیقی بر پیکره زندگی زناشویی وارد کند.
در چنین مواقعی اگر هر دو نفر به ادامه رابطه متعهد باشند و در کنار آن اندک امیدی به بهبود رابطه خود داشته باشند، با مراجعه به یک ای‌اف‌تی تراپیست که زیر نظر موسسه‌ی ‌درمان هیجان‌مدار کانادا (ICEEFT) فعالیت می‌کند، می‌توانند بر زخم‌های خود مرهم نهند. اسامی درمانگران دارای مدرک بین‌المللی و عضو کامیونیتی هیجان‌مدار ایران داخل سایت موجود است.

هدف از انجام زوج درمانی هیجان مدار (EFT) چیست؟

هدف اصلی این رویکرد ایجاد پیوند عاطفی بین همسران است. این هدف بر اساس تحقیقاتی که جان بالبی در حدود 40 سال پیش انجام داده شکل گرفته است. در آن زمان بالبی بعد از تحقیقات پیوسته خود به این نتیجه رسید که یکی از نیازهای درونی انسان ها دریافت آرامش و احساس دلبستگی نسبت به اطرافیانشان است. این احساس دلبستگی می تواند عاملی برای کوچک کردن مشکلات بین زوجین و در نهایت علاقه مند کردن بیشتر آن ها نسبت به هم باشد.

البته طی تحقیقاتی که انجام شده دانشمندان پی برده اند که وابستگی هم به نوعی یک عامل بقای انسان است. زیرا این دلبستگی می تواند منجر به آرامش، عشق و حمایت در برگسالی شود.

تاریخچه ایجاد زوج درمانی هیجان مدار

همانطور که پیش از این گفتیم زوج درمانی هیجان مدار اولین بار در سال 1980، توسط دو روانشناس به نام های سو جانسون و لس گرینبرگ تدوین شده است. این نوع درمان به دلیل کمبود مداخلات مشخص و معتبر در روابط زوجین ابداع شده است.

سو جانسون و لس گرینبرگ رویکرد روان درمانی هیجان مدار را براساس نظریه های زیر ابداع کرده اند.

نظریه دلبستگی

نظریه دلبستگی ارتباط بین مادر و نوزاد را بررسی کرده و تشابه این ارتباط را با رابطه ای که بین افراد مختلف وجود دارد، بررسی می کند. نظریه دلبستگی به سادگی می تواند درک انسان را نسب به چرایی احساس ترسی که بعد از خیانت یا هرگونه آسیب دیگری از طرف دیگر رابطه می بیند، بالا ببرد.

نظریه ساختاری

نظریه ساختاری می گوید انسان ها در خلاء و تنهایی زندگی نمی کنند بلکه برای انجام بسیاری از کارهای خود به همکاری افراد دیگر نیاز دارند. درواقع تمرکز این نظریه بر نحوه تعامل و ارتباط بین افراد است.

نظریه انسان گرایانه – بالینی

نظریه اخری که زوج درمانی هیجان مدار (EFT) براساس آن تدوین شده، نظریه انسان گرایانه- بالینی است. این نظریه بیان می کند که انسان ها ظرفیت بسیار بالایی برای رشد دارند. همچنین این نظریه تاکید می کند که واکنش‌های هیجانی با نیاز‌های انسان، سازگاری مثبتی دارند.

تکنیک‌های روان‌درمانی هیجان مدار

درمان هیجان مدار شامل نُه مرحله است.

در جلسات ابتدایی درمان (چهار مرحله اول)، روان‌درمانگر نحوه تعامل زوجین با یکدیگر را ارزیابی می‌کند و به کاهش اختلاف نظر‌های موجود میان آن‌ها کمک می‌کند. در مراحل میانی درمان (مراحل پنج، شش و هفت)، درمانگر و زن و شوهر با یکدیگر همکاری می‌کنند تا راه‌هایی را برای ایجاد روابط جدید و مستحکم‌تر پیدا کنند. در ادامه، تغییراتی که در رابطه زوج ایجاد شده‌اند، طی مراحل هفت تا نُه تثبیت می‌شوند.

برای مثال یک زوج ممکن است با یادگیری روش‌های رفع اختلاف نظر در مورد یک موضوع متداول، مانند امور مالی، درمان را آغاز کنند. سپس، زن و شوهر راه‌های ابراز احساساتی را که اغلب تحت تأثیر درگیری‌ها از بین می‌روند (مانند عدم اعتماد به یکدیگر)، می‌آموزند. هنگامی‌که زوجین قادر به شناسایی و بحث دلسوزانه درباره این احساسات شدند، اغلب می‌توانند پیوندهای عمیق‌تری را ایجاد کنند. مراحل پایانی درمان هیجان مدار به زوجین کمک می‌کند تا بتوانند به طور مستقل مسائل مربوط به رابطه را که زمینه‌ساز ایجاد درگیری می‌شوند، تشخیص دهند و هیجانات مربوطه را در تعاملات آینده درک و کنترل کنند. درمان هیجان مدار زمانی كامل در نظر گرفته مي‌شود كه زوجين بتوانند الگوهاي تعامل تغيير‌يافته را که در محیط درمانی فرا گرفته‌اند، در خارج از آن محيط نیز دنبال کنند.

تکنیک‌های روان‌درمانی هیجان مدار در نُه مرحله انجام می‌شوند که می‌توان این مراحل را در قالب سه مرحله کلی دسته‌بندی کرد:

مرحله اول: توقف چرخه معیوب

• مرحله ۱: مسائل کلیدی مشکل‌ساز را مشخص می‌کنید.
• مرحله ۲: الگو‌های منفی تعامل را که با بروز مسائل کلیدی افزایش می‌یابند و سبب اختلاف می‌شوند، مشخص می‌نمایید.
• مرحله ۳: روان‌درمانگر به شناسایی ترس‌های نا‌شناخته و هیجانات منفی مرتبط با دلبستگی که سبب شکل‌گیری الگوهای منفی تعامل می‌شوند، کمک می‌کند.
• مرحله ۴: روان‌درمانگر الگوهای منفی تعامل، هیجانات و ترس‌ها و نیازهای دلبستگی هر فرد را به شیوه‌ای متفاوت بیان می‌کند تا افراد به فاصله عاطفی خود پی ببرند.

مرحله دوم: تغییر الگو‌های تعامل

• مرحله ۵: به افراد در بیان نیازهای دلبستگی و احساسات عمیق خود کمک می‌شود.
• مرحله ۶: شرکای عاطفی در زمینه چگونگی ابراز پذیرش و دلسوزی برای نیازهای دلبستگی شریک عاطفی و احساسات عمیق او راهنمایی می‌شوند.
• مرحله ۷: شرکای عاطفی در زمینه چگونگی بیان نیازهای دلبستگی و احساسات خود راهنمایی می‌شوند و در عین حال نحوه گفتگو درباره موضوعاتی را که باعث ایجاد اختلاف می‌شوند، نیز می‌آموزند.

مرحله سوم: تثبیت و یکنواختی

• مرحله ۸: روان‌درمانگر، زوجین را در استفاده از سبک‌های جدید ارتباطی برای گفتگو درباره مشکلات قدیمی و ارائه راه‌حل‌های جدید راهنمایی می‌کند.
• مرحله ۹: زوجین روش استفاده از مهارت‌هایی را که طی جلسات درمانی آموخته‌اند، برای محیط خارج از جلسات فرا می‌گیرند و قادر خواهند بود که الگوهای جدید تعامل را به بخش جدایی‌ناپذیر از زندگی خود تبدیل كنند.

زوج درمانی هیجان مدار برای رفع چه مشکلاتی مفید است؟

به صورت کلی این رویکرد روان درمانی می تواند در رفع مشکلات زیر مفید باشد.

• استرس ناشی از تروما (ضربه روحی)
• استرس ناشی از تغییر خانواده یا تغییر شیوه زندگی
• افسردگی
• جرو بحث
• عدم صمیمیت یا عدم وابستگی
• استرس خانواده

نقش زوج‌ درمانگر هیجان‌ مدار در زوج‌ درمانی:

1. صداقت، اعتماد و بدون قضاوت بودن، ویژگی‌های زوج‌ درمانگر هیجان‌ مدار است.
2. یک ای‌اف‌تی تراپیست (زوج‌ درمانگر هیجان‌ مدار) در مرحله‌ی اول سعی می‌کند ارتباطی امن با مراجع خود برقرار کند و اولویت اول او برقراری اتحاد درمانی است. درمان از لحظه‌ای که مراجع تماس می‌گیرد، شروع می‌شود و درمانگر سعی می‌کند با همدلی به صحبت‌های مراجع گوش فرا داده و اطلاعات و راهنمایی‌های لازم را ارائه دهد.
3. درمانگر هیجان‌‌مدار باور دارد مراجعین بهترین متخصص در مشکلات خود هستند، فقط به خاطر گیر کردن در مشکلات در حال حاضر به آن دسترسی ندارند، وظیفه زوج درمانگر کمک به آن‌هاست تا موانع برقراری رابطه صمیمانه با همدیگر را کنار زده و زوجین بتوانند با امنیت و اطمینان خاطر کنار هم زندگی کنند.
4. زوج‌ درمانگر هیجان‌‌ مدار روی افراد برچسب نمی‌زند.
5. تمام تمرکز درمانگر هیجان‌ مدار بر احساس امنیتی است که در جلسه وجود دارد. امنیت شماره‌ی یک درمان است تا در سایه‌ی آن زوجین بتوانند به صورت کنجکاوانه، درون خود و همسرشان را ببینند.
منبع: نقل از ژیلا بهناد (درمانگر و سوپروایزر مجاز ای‌اف‌تی)

نگرانی‌های رایج در مورد زوج درمانی چیست؟

سئوال: فکر می‌کنم مشکلات شخصی‌ام باعث تنش در زندگی‌مان می‌شود، آیا باید به تنهایی از یک درمانگر کمک بگیرم یا هر دو با هم مراجعه کنیم؟
پاسخ: وقتی ما در یک رابطه هستیم، به دلیل چرخه‌های تعاملی منفی که در رابطه‌ی ما شکل گرفته و از طرف دیگر به خاطر اینکه هر کنش ما، موجب واکنش طرف مقابل می‌شود، نمی‌توان مسائل و مشکلات بوجود آمده را به یک طرفِ رابطه نسبت داد. افراد وارد یک سیکل (چرخه) معیوب شده و هر رفتارشان موجب تشدید رفتارهای خاصی در طرف مقابل می‌شود.
به عنوان مثال دیر کردن یک نفر باعث عصبانیت طرف مقابل شده و شروع به سرزنش و شکایت می‌کند. که باعث می‌شود رفتار مقابله به مثل در او شکل بگیرد و بعد از آن هم شروع به فاصله‌جویی کند؛ که این فاصله گرفتن و خاموش شدن، موجب عصبانیت دیگری شده و به مرز انفجار می‌رسد و باعث می‌شود زوجین در هزارتوی بی‌حاصلی گرفتار شوند که ماحصل آن تنهاییِ باهم بودن‌شان می‌شود.
از طرف دیگر مشکلات شخصی مانند اعتماد به نفس پایین، بیماری، استرس کاری و غیره بر روی شریک زندگی و روابط بین آنها تأثیر می‌گذارد. پس بهتر است هر دو نفر در جستجوی کمک برآیند. به این ترتیب هر کدام قادر می‌شود، مشکلات نفر دیگر را درک کند. در کنار آن زوج درمانگر نیز مشکلات را از هر دو دیدگاه شنیده و بررسی می‌کند؛ بعد ازآن می‌تواند درمان فردی یا زوج‌ درمانی را پیشنهاد دهد.

سئوال: اگر به کمک احتیاج داشته باشم، آیا به این معنی است که دیوانه، روانی‌، مشکل دار یا عقب‌مانده‌ام؟

پاسخ: جستجوی کمک برای مشکلات شخصی یا مشکلات زناشویی به هیچ وجه به معنی بیماری‌های روانی نیست. خیلی مواقع نشان‌دهنده‌‌ی این است که زوجین گیر کرده‌اند و به دلیل گرفتار شدن در چرخه‌ی تعاملی منفی به سختی قادر به شناسایی و مشکلات خود هستند، به همین خاطر بیرون آمدن از چرخه و رابطه‌ی خوب داشتن برایشان بسیار سخت می‌شود.

در چنین مواقعی رفتن پیش متخصص رابطه، نشانه‌ی بلوغ و آماده شدن برای اداره کردن مسائل و مشکلاتی است، که اگر بدون حل باقی بماند ممکن است به استرس‌های قوی‌تر و یا از هم پاشیدن زندگی منجر شود.

سئوال: آیا زوج‌ درمانی محدودیت هم دارد؟

پاسخ: بله. زوج‌ درمانی برای زوجینی که درگیر مسائلی مانند اعتیاد فعال، خشونت شدید فعال و رابطه فرازناشویی فعال هستند، محدودیت دارد؛ به همین خاطر ابتدا باید این مسائل با هر دو زوج چک شده و سپس وارد زوج‌ درمانی شوند.

پرسش: اغلب معتادین (و شاید بیشتر مردم به طور کلی) ترجیح می‌دهند در فلاکت بمانند ولی از کسی کمک نخواهند. حتی وقتی بارها تلاش کرده‌اند و به تنهایی به نتیجه نرسیده‌اند بازهم از تقاضای کمک و حمایت از نزدیکان سخت ابا دارند. چطور می‌توان با این مسئله روبرو شد؟

پاسخ: متاسفانه فرهنگ ما، به آدم‌ها یاد داده که از نیاز خود به حمایت و کمک دیگران، شرمسار باشند. ما این را یاد گرفته‌ایم. یاد گرفته‌ایم نیاز طبیعی خود به حمایت عاطفی را انکار کنیم. درمانگر هیجان‌ مدار به این افراد کمک می‌کند با ترس خود ارتباط برقرار کنند. کمک می‌کند بفهمند کجای این قضیه‌ی نیاز عاطفی برایشان ترسناک است؟

اغلب مسئله این است که مردم نمی‌خواهند کسی «نقاط ضعف» شان را ببیند و از سوی دیگر این پرسش دردناک که «اگر کمک خواستم و جواب منفی شنیدم، چی؟». این نیاز، یک نیاز بقایی است که همه ما با آن دنیا آمده‌ایم.

وقتی دنیا می‌آییم چقدر ناتوان و آسیب‌پذیر هستیم و نوزاد انسان طولانی‌ترین دوران ناتوانی را میان گونه‌های مختلف دارد. ما واقعا برای انزوا ساخته نشده‌ایم. دلیلی ندارد از نیاز خود به عشق و مراقبت و حمایت شرمنده باشیم. در عمل برای غلبه بر این شرم و این ترس، افراد نیاز به یک تجربه مستقیم و حقیقی از ابراز نیاز به یک نفر و دریافت پاسخ مثبت هستند. ما سعی می‌کنیم این تجارب را در EFT تسهیل کنیم.

سئوال: بطور سنتی، کسانی که همسرشان با اعتیاد درگیر است (یا هر نوع اختلال دیگری) شنیده‌اند که باید عشق را از او دریغ کنند. رویکرد ای‌اف‌تی، خیلی متفاوت است. تو (دکتر سو جانسون) به جای اینکه به آنها برچسب بزنی و از آنها بخواهی که ارتباط خود را قطع کنند، تشویقشان می‌کنی ارتباط عاطفی را حتی محکم‌تر از قبل کنند، ولی اینکار را به شیوه موثری انجام دهند. می‌تونی اینو برامون توضیح بدی؟ می‌تونی بگی چرا این رویکرد بسیار موفق‌تر از رویکرد سنتی است؟

پاسخ: اینکه به مردم توصیه کنیم پیوند عاطفی را قطع کنند و شخص را در مبارزه با هیولای اعتیاد تنها بگذارند، اشتباه است. شیوۀ طبیعی مواجهه با شکست‌ها، ترس‌ها، و ضعف‌ها (که همگی در اعتیاد حضور قطعی دارند) در کنار عزیزان بودن است. پیوند عاطفی ایمن دیگران، سیستم عصبی ما را آرام می‌کند.

ترس من این است که همسران افراد معتاد، به جای اینکه کمک به ترک اعتیاد کنند، با این شیوه‌های غلط، او را هرچه بیشتر به سوی اعتیاد برانند. در روابط زوجی این امر کاملا ممکن است. راه کمک به فرد برای ترک اعتیاد، قطعا تشویق او به چیزی که ما دلبستگی اجتنابی می‌نامیم نیست. با اینکار در واقع فرد معتاد را با همان ترسی تنها می‌گذاریم که در ابتدا باعث روی آوردن او به اعتیاد شده است.

به نوعی، اعتیاد جایگزینی از سر ناچاری برای راه‌های طبیعی مواجه با مشکلات و عواطف دشوار - یعنی روی آوردن به عزیزان- است.

افرادی که به اعتیاد روی می‌آورند در واقع به جای ریسک روی آوردن به دیگران، که شاید با از خود‌ راندگی مواجه شوند، با مصرف مواد مخدر، آن حس رضایت و سرخوشی را بدست میاورند. وقتی مردم یاد می‌گیرند که در کنار یکدیگر بمانند، در واقع تعادل عاطفی را برای همدیگر فراهم می‌آورند. در نتیجه، در مواجهه با مشکلات با کارآمدی بیشتری برخورد می‌کنند.

این حس دلبستگی ایمن، وقتی افراد می‌توانند به یکدیگر روی بیاورند و امنیت خاطر را تجربه کنند، باعث می‌شود آنها تاب‌آوری بالاتری داشته باشند. این هدف غائی EFTاست. این نوع پیوند عاطفی، افراد را نیرومندتر می‌کند برای همین احتمال بدام افتادن آنها در ورطه اعتیاد کاهش می‌آید.

اساسا، دلبستگی ایمن، راهی مثبت و شدنی، برای رفع تشنگی ما نسبت به آرامش عاطفی، عواطف مثبت، تسلا جویی و درمان درد به ما نشان می‌دهد. از سوی دیگر احساس ما نسبت به خودمان هم مثبت‌تر و نیرومند‌تر می‌شود. برای همین شاید بتوان این مسئله را در درمان اعتیاد لحاظ کرد.

سوال: به طور کلی در مورد EFT بگویید و اینکه اصلا چی هست و چرا و چگونه شکل گرفته است؟

پاسخ: زوج‌ درمانی و خانواده‌ درمانی هیجان‌ مدار یک روش درمانی است که بهترین نتایج درمانی را در روابط متلاطم و مشکل دار نشان داده است. و نکته مهم اینکه ظاهرا نتایج بدست آمده پایدار هم هستند! می‌تونین به وبسایت EFT نگاهی بندازید www.iceeft.com و خلاصه‌ای تحقیقات و مقالات منتشر شده بر مبنای اون تحقیقات را در مورد نرخ اثربخشی EFT ببیند.

EFT به شما مهارت‌های ارتباطی نمی‌آموزد، نصیحت نمی‌کند، مهارت حل مسئله یاد نمی‌دهد. کار EFT بصورت بنیادی این است که به زوج نشان ‌دهد چگونه یکدیگر را تحریک می‌کنند، چگونه تعادل عاطفی خود را از دست می‌دهند، و یکدیگر را به درون یک تعامل تعارضی که منجر به قطع پیوندهای عاطفی می‌شود، می‌کشانند.

درمانگر EFT پویایی‌های پریشانی زوج را درک می‌کند و چون ما کار با علائم عاطفی را آموخته‌ایم، می‌دانیم به زوج‌های مشکل دار چگونه کمک کنیم تا عواطف خود را تغییر دهند (همان موسیقی رقص را ) وقتی موسیقی عاطفی تغییر کرد، می‌توانند با همدیگر در راه جدیدی قدم بگذارند.

EFT همچنین تنها رویکرد زوج و خانواده‌ درمانی است که ریشه‌های محکمی در شناخت علمی از عشق بزرگسالی دارد. اینکه چرا عشق بزرگسالی اهمیت دارد، چکار کنیم تا پایدار بماند، همگی برای EFT مشخص است. EFT درک می‌کند که عشق تنها به سکس و احساسات رویایی خلاصه نمی‌شود، بلکه عشق رمز بقایی باستانی است که در وجود ما از ابتدا به ودیعه گذاشته شده است.

به این منظور که معدودی از نزدیکان را در کنار خود نگه داریم و هنگامی که دچار ضعف و آسیب می‌شویم به آنها رو بیاوریم. این اشتیاق وافر به پیوند عاطفی در سیستم عصبی ما نهادینه شده است و اگر همسران بتوانند با هم همساز باشند و نسبت به نیازهای یکدیگر پاسخگو باشند، می‌توانند با هر مشکل، اختلاف نظر، و سختی در زندگی مشترک برخورد بهینه کنند.

این رویکرد علمی به عشق، ما را قادر ساخته است که با آگاهی کامل به افراد کمک کنیم فعالانه به روابط عاشقانه خود را شکل دهند.

منبع: گفتگوهای سوجانسون در سمینار EFT ترجمه رزا خورشیدی (درمانگر و سوپروایزر مجاز ای‌اف‌تی)

چرخه‌ی تعاملی منفی زوجین

آیا مشاوره پیش از ازدواج در ای‌اف‌تی وجود دارد؟

ساز وكار مشاوره پیش از ازدواج با مشاوره زوج‌درمانی تقريبا يكی است، ولی در مشاوره پیش از ازدواج محور جلسه روی شناخت زوجين استوار است و در زوج‌درمانی به شناخت مشكل، بر پايه شناخت زوجين پرداخته می‌شود. بسیاری از مشکلات زوجین، از عدم شناخت کافی یکدیگر ناشی می‌شود که این خود به خاطر گیر کردن در چرخه‌ی تعاملی منفی است که در آن می‌افتند.
در جلسات مشاوره‌ی پیش از ازدواج، با کمک به زوج در شناسایی چرخه‌های تعاملی شان و بهر‌ه‌گیری از تست‌های روانشناختی و مصاحبه‌های بالینی؛ می‌توان میزان موفقیت هر نوع ازدواج را برآورد کرد و به افراد کمک کرد به انتخابی صحیح در ازدواج دست یابند.