آگاه مایند

روانکاوی به عنوان مجموعه ای از تئوری های روانشناختی و روش های درمانی تعریف می شود که منشاء آنها در کار و نظریه های زیگموند فروید است. فرض اصلی روانکاوی این باور است که همه افراد دارای افکار ، احساسات ، خواسته ها و خاطرات نا خودآگاه هستند. هدف از روان درمانی، رهایی از احساسات و تجربیات سرکوب شده است ، یعنی آگاهی سازی نا خودآگاه. نظریه روانکاوی در واقع اولین نظریه روانشناسی است که توسط زیگموند فروید پزشک و دانشمند اهل اتریش مطرح شد. این نظریه مفهوم‌پردازی نوینی از ساختار شخصیت انسان ارائه داد و با مطرح کردن ذهنیت خودآگاه و ناخودآگاه به درک هرچه بیشتر اختلالات روانی کمک کرد. فروید بر اساس مبانی نظری عنوان شده نوعی روش درمانی خاص را ابداع نمود که بر تداعی آزاد متکی بود. در تداعی آزاد مراجع روی نوعی مبل راحتی دراز می‌کشید و فروید پشت سر او قرار می‌گرفت. در همین راستا او از بیماران خود می‌خواست که آزادانه به بیان هر آنچه از ذهنشان عبور می‌کند بپردازند و گفتن هیچ چیزی را در خود سرکوب نکنند. بر اساس آموزه‌های فروید، در روانکاوی درمانگر نقشی نسبتاً منفعل داشت و بیشتر جلسات حول محور اظهارات مراجع اداره می‌شد. روانکاو در این مسیر گاهی از تکنیک‌هایی نظیر تفسیر و تعبیر رؤیا استفاده می‌کرد.

مفروضات اساسی

• روانشناسان روانکاوی مشکلات روانی را ریشه در ذهن نا خودآگاه می بینند.
• علائم آشکار در اثر اختلالات پنهان ایجاد می شود.
• دلایل معمول شامل مسائل حل نشده بر اثر برخورد با آسیب ها یا سرکوب شدن آن هاست.
• فروید معتقد بود آگاهی دادن به افكار و انگیزه های ناخودآگاه خود و دستیابی به بینش، راه درمان افراد است.
• درمان بر آگاهی از مشکل سرکوب شده، جایی که فرد بتواند با آن مقابله کند، متمرکز است.

چگونه با نگرانی ها روبرو شویم؟

خیلی از موقعیت های معمولی در زندگی میتوانند این نگرانی را ایجاد کنند که قرار است اتفاق بدی بیفتد، برای مثال در انتهای یک روز طولانی، به سردردی مبتلا می شوید که غیر عادی به نظر میرسد. ناگهان این فکر از ذهنتان میگذرد که نکند به کرونا مبتلا شده باشید. احساس می کنید قلب شما شروع به تپیدن می کند و نفستان به شماره می افتد. تصور می کنید که اکنون ، علاوه بر پیامدهای کرونا، مشکل اضافه تری در بدن شما پیش آمده. تصور ابتلا به کرونا هرچند که توضیحی دور از انتظار برای یک سردرد پس از ساعت ها کار بی وقفه است اما امکان آن غیر ممکن نیست.

مفاهیم و فنون روانکاوی در صورتی طراوت و تازگی خود را حفظ خواهند کرد که روانکاو آن‌ها را مدام کشف کند. او باید به خود اجازه دهد تا ایده‌ها و پدیده‌هایی که مسلّم فرضشان کرده هر‌بار از نو شگفت‌زده‌اش کنند. برای مثال، باید بتواند از حضور فراگیر ذهن ناهشیار، از قدرت پدیدۀ انتقال[۱] و از سرسختیِ مقاومت عمیقاً متحیر شود و آنگاه فقط به هنگام بازنگری از نام‌های آشنا برای توصیف این پدیده‌های نویافته استفاده کند. اگر روانکاو همواره به خود اجازه دهد درمانگر مبتدی‌ای باشد که هست، بعضی اوقات فرصتی دست می‌دهد تا از آن‌چیزی که تصور می‌کرد می‌شناسدش درس بگیرد. این مقاله مجموعه‌ای از اندیشه‌هاست خطاب به خودم (و دیگر تازه‌کارها) دربارۀ شروع تئاتر روانکاوی با نگاهی ویژه به انتقال و انتقال متقابل[۳]. قصد ندارم تحلیلی جامع ارائه دهم، چراکه این موضوع تقریباً به همۀ جنبه‌های نظریه و فن روانکاوی مربوط می‌شود. نقطۀ شروع بحثم دربارۀ اولین جلسۀ روانکاوی این ایده است که فرایند تحلیل در اولین جلسه تفاوتی با فرایند تحلیل در جلسه‌های دیگر ندارد: در جلسۀ اول روانکاو همان‌قدر روانکاو است، بیمار همان‌قدر بیمار و تحلیل همان‌قدر تحلیل که در سایر جلسه‌ها.

خلق اهمیت روانکاوانه

هرآنچه روانکاو در اولین جلسۀ تحلیل رودررو انجام می‌دهد باید بیمار را تشویق کند تا به معنای تجربۀ خود فکر کند. باید با بدیهی‌ترین چیزها در ذهن بیمار طوری برخورد شود که گویی دیگر بدیهی نیستند؛ برعکس، چیزهای آشنا باید مایۀ شگفتی ما باشند، باید ما را به فکر فرو ببرند و در موقعیت تحلیلی از نو خلق شوند. افکار و احساسات بیمار و همچنین گذشته و حال او اهمیتی تازه می‌یابند. در نتیجه، خود او اهمیتی پیدا می‌کند که پیش‌تر از آن بهره‌مند نبوده است. در بافت تحلیلی شکل خاصی از مهم بودن پدید می‌آید که مختص همان بافت است. برای درمانجو اتاق مشاوره فضایی عمیقاً ساکت است که در آن باید صدای خود را بیابد و داستان خود را روایت کند. این صدا صدای افکار اوست، صدایی که شاید پیش از این آن را نشنیده باشد. (شاید بیمار متوجه شود که صدایی از خود ندارد. همین کشف می‌تواند نقطۀ شروع روانکاوی باشد).