ذهن آگاهی
ذهن آگاهی در واقع توانایی انسان برای آگاهی کامل از آنچه هستیم و کاری که در حال انجام آن هستیم و نسبت به آنچه در اطراف ما اتفاق می افتد واکنش شدید نشان نمی دهیم و یا خیلی به آن بی تفاوت نمی شویم. ذهن اگاهی در واقع حالتی از توجه فعال و باز به زمان حال است. در حالت ذهن آگاهانه با دقت زیاد افکار و احساسات خود را مشاهده می کنید، بدون اینکه در مورد آنها قضاوت خوب یا بدی داشته باشید. در این شرایط شما در زمان حال زندگی می کنید و به تجربه های حاضر خود توجه می کنید، بدون اینکه در گذشته زندگی کنید و یا آینده را پیش بینی کنید.
برای درک بهتر ذهن آگاهی بهتر است آن را امتحان کنید. گرچه ذهن آگاهی یک توانایی درونی است، اما از طریق تکنیک های تایید شده قابل ارتقا و بهبود خواهد بود، به ویژه با مدیتیشن در حالت نشسته، ایستاده، راه رفتن و حرکت کردن (در حالت دراز کشیده نیز امکان پذیر است، اما گاهی منجر به خواب می شود).
زمانی که مدیتیشن را انجام می دهیم، به این معنا نیست که روی مزیت های آن عمل تمرکز کنیم، بلکه به معنای انجام آن عمل و تمرین مدیتیشن است، که البته این تمرین نیز دارای مزیت هایی است. در ذهن آگاهی اضطراب را کاهش می دهیم، سعی در بهبود عملکرد داریم و از طریق مشاهده ذهن خود بینش و آگاهی به دست می آوریم و توجه خود را به مسائل اطراف افزایش می دهیم.
در ادامه به چند نکته مهم در مورد ذهن آگاهی اشاره می کنیم:
- ذهن آگاهی مبهم یا عجیب و غریب نیست. این مفهوم برای ما آشناست و همه ما تقریبا آن را انجام می دهیم. ذهن آگاهی به شکل ها و نام های مختلفی ظاهر می شود.
- ذهن آگاهی یک کار اضافه خاص نیست. تقریبا همه ما ظرفیت بودن در زمان حال را داریم و نیازی به تغییر دادن خودمان نداریم. اما می توانیم این کیفیت های درونی را با تمرین های ساده ارتقا بخشیم، این تمرین ها از لحاظ علمی بررسی شده اند و دارای مزیت هایی برای ما و اطرافیانمان هستند.
- در تمرین ذهن اگاهی نیازی به تغییر دادن خودتان ندارید. راه حل هایی که سعی در تغییر کرده اند از طریق تغییر دادن ما مشکل مان را حل کنند، بارها و بارها با شکست روبه رو شده اند. در روش ذهن اگاهی بهترین را در ما ارتقا می دهد.
- ذهن اگاهی این قابلیت را دارد که تبدیل به یک پدیده اجتماعی شود. چرا که این روش را هر کسی می تواند انجام دهد و به راحتی قابل یاد گرفتن است.
- ذهن اگاهی یک روش زندگی محسوب می شود. این تمرین بیش از یک تمرین ساده است. این روش باعث ایجاد آگاهی و اهمیت در همه کارهایی که انجام می دهیم می شود و استرس های بی مورد را از بین می برد.
- ذهن آگاهی بر مبنای شواهد انجام می شود و لزومی به وجود یک اعتقاد خاص در مورد آن نیست.
لازمه ذهن اگاهی رها کردن است، رها کردن افکار برخی اعتقادات، رها کردن زمان و مکانی که در ان هستیم. رها کردن قدرت درک ما را بالا می برد. یکی دیگر از اصول اعتماد است، بهتر است به آنچه اتفاق می افتد اعتماد کنیم، چیزی را قضاوت نکنیم و شکایتی در مورد چیزی نکنیم.
چطور ذهن اگاهی را تمرین کنیم؟
این تمرین برخی اصول ذهن اگاهی را آموزش می دهد:
- روی یک صندلی با تکیه گاه صاف و یا روی زمین به حالت چهار زانو بنشینید.
- روی یکی از جنبه های تنفس خود تمرکز کنید، به عنوان مثال ورود جریان هوا به داخل بینی و خارج شدن هوا از دهان، یا بالا و پایین رفتن شکم زمانی که دم و بازدم را انجام می دهید.
- زمانی که ذهن خود را به این موارد محدود می کنید تمرکز شما افزایش پیدا می کند و نسبت به صداها، احساسات و افکار آگاه تر می شوید.
- افکار و احساسات خود را بدون اینکه در مورد خوب یا بد بودن آنها قضاوت کنید، در نظر بگیرید و بررسی کنید.
نکته: با توجه به مبتدی بودنتان، کاملا عادی است که در حین انجام این تمرین بارها ذهنتان سرگردان شود. اما در صورت تداوم در انجامش، میتوانید با راحتی بیشتری ذهنتان را به لحظه حال بیاورید.
2_ اما دسته دوم تمرینهای ذهنی آگاهی، تمرینهایی است که کمک میکند در حین انجام یک کار ساده و عادی، ذهن را به بودن در لحظه عادت بدهیم.
نکته مهم اینجاست که هر 2 این تمرینهای ذهن آگاهی در نهایت باعث میشود ذهن ما به بودن در لحظه عادت کرده و طی زندگی روزمره لحظات بیشتری را در زمان حال باشیم. مثلا تمرین راه رفتن و آگاه کردن ذهن به دنیای اطراف!
اهمیت ذهن آگاهی و فواید زندگی در لحظه حال
خب، اگر از مخاطبان قبلی آرامیا باشید، میدانید که ما در این سایت هیچ موقع صحبتی را مدیتیشن آرامش در واقع همانطور که در مقاله “فواید ذهن آگاهی” و البته با استناد به سایت انجمن روانشناسان آمریکا هم گفتم، ذهن آگاهی اثرات زیادی دارد. در واقع ذهن آگاهی با افزایش توانایی ما برای زندگی در لحظه حال:
- باعث کاهش نشخوار فکری،
- رهایی از استرس،
- افزایش حافظه فعال،
- بهبود تمرکز،
- کاهش علائم افسردگی
- و…
میشود. البته اینها اثرات پزشکی ذهن آگاهی و زندگی در لحظه حال بودند و چیزهای دیگری هم هست!
اضطراب گذشته و آرامش حال!
افسردگی در گذشته و اضطراب در آینده زندگی میکنند، اما آرامش ذهنی در لحظه حال و اکنون زندگی میکند.
ببینید، آنهایی که در لحظه حال زندگی میکنند خوشحالتر، آرامتر و در آرامش بیشتر و قدردانتر هستند. ذهن آگاهی میتواند توانایی شما در هماهنگ شدنتان با افکار، احساسات، و هیجانات را افزایش بدهد.

در عین حال زمانیکه به افکار و احساسات خودتان آگاه میشوید، به واسطه خودآگاهی از افکار و احساسات خود، میتوانید از احساسات دیگران هم بهتر آگاه شده و با آنها رابطه بهتری برقرار کنید. (مهارت همدردی!)
تجربه زندگی کامل با ذهن آگاهی!
یکی از فواید ذهن آگاهی، خودآگاهی و یادگیری این است که چگونه در هر لحظه متمرکز بوده و بهطور کامل زندگی کنیم. یعنی چه؟ همه چیز به این جمله برمیگردد:
ذهن شما ممکن است وقت و زمان شما را بدزدد.
یک سوال؛ آیا تابهحال در حال مسافرت یا در حال انجام کار لذتبخشی بودهاید که یک لحظه با خودتان این فکر را بکنید:
- من نمیخوام این تموم بشه
- خیلی داره خوش میگذره اما به زودی شنبه میشه و دوباره باید به کار برگردم؟
این سبک فکر کردن فقط به ذهنتان اجازه میدهد تا زمان ارزشمند را از شما بدزدد.
وقتی افکاری مانند این دارید، به جای در لحظه بودن و لذت از کاری که انجام میدهید، شما متمرکز روی زمانی هستید که تمام میشود.
این نوع از تفکر(تفکر غیرآگاهانه) شما را از بودن در زمان حال دور کرده و به شما اجازه نمیدهد به میزانی که میتوانید هر لحظه را تجربه کنید.
با بودن در هر لحظه (و مزهمزه کردن آن) شما به سطح بالاتری از رضایت رسیده و به خودتان این اجازه را میدهید که تجربه بهتری داشته.
چطور زندگی در لحظه حال به ما در لحظات استرسزا و اضطرابزا کمک خواهد کرد؟
هرچه بیشتر یاد میگیرید روی چیزیکه به لحظه حال است تمرکز کنید، بیشتر میتوانید پاسخ بدنتان را به این افکار و احساسات کنترل کنید!
زمانیکه فقط مینشینید و شرایطی که هستید را میپذیرید. بهسرعت آرام شده، تنفستان و ضربان قلبتان آرام میشود و عملکرد منطقی مغزتان دوباره برمیگردد. پس ذهن آگاه به جای اینکه شما را مشغول به غر زدن کرده و زمان و لحظهتان را بدزدد، با افزایش آگاهی باعث افزایش تجربههای خوبتان خواهد شد.
چطور میتوانید در لحظه حال بودن و زندگی در لحظه اکنون را تجربه کنید؟
در ادامه مهمترین تکنیکهای ذهن آگاهی که به شما برای تجربه زندگی در لحظه اکنون کمک میکند را آموزش میدهم.
1_ مراقبه یا مدیتیشن

هر روز صبح میتوانید به آرامی نشسته و روی تنفستان تمرکز کنید (سادهترین تمرین ذهن آگاهی با نام مدیتیشن تنفسی)
میتوانید از ۲-۳ دقیقه شروع کرده و در آینده این زمان را به ۱۰ دقیقه هم برسانید. فقط روی تنفس و حضورتان در لحظه تمرکز کنید. شاید در این تمرین به ظاهر کوتاه افکارتان سعی کنند مزاحمتان شوند و درواقع هم میشوند.
سعی کنید با آنها درگیر نشده و سعی در تغییرشان نداشته باشید. صرفا سعی کنید از دیدگاه یک فرد سوم شخص آنها را مشاهده کرده و به آرامی دوباره تمرکز خود را به تنفستان برگردانید. یادتان باشد که درگیر شدن ذهن مخصوصا در دفعات اول مدیتیشن، بسیار عادی است.
2_ آرامیا
آرامیا نام اپلیکیشن مدیتیشن ماست! این اپلیکیشن که دارای تعداد زیادی مدیتیشن کلامدار در دستهبندیهایی مثل مدیتیشن خواب، مدیتیشن آرامش، کاهش استرس و… است به شما کمک میکند در لحظه و با کمترین امکانات، یک مدیتیشن لذتبخش را تجربه کرده و به مرور به آگاهتر کردن ذهنتان کمک کنید.

در اپلیکیشن فارسی آرامیا، هم ویدیوهای آموزشی در مورد مدیتیشن ببین،
هم هر موقع که دلت خواست یه صوت مدیتیشن مخصوص بزار و باهاش به آرامش برس!
3_ شکرگزاری
یکی دیگر از راههایی که میتوانید با آن حضور در لحظه حال را تمرین کنید شکرگزاری است. به کمک شکرگزاری میتوانید به تمام چیزهایی که برای آنها شکرگزار هستید فکر کنید. فقط کافی است به آرامی چشمهایتان را ببندید، یکییکی به آنها فکر کنید و بابتشان از ته دل شکرگزار باشید.
میتوانید قبل از خواب هم ساعت گذاشته که یادآوریتان کند و برای چیزهایی که شکرگزار آنها هستید، شکرگزاری کنید.
4_ قدم زدن و مدیتیشن پیاده روی
زمانهایی که سرتان خلوتتر است. مانند صبحهای زود و یا شبها. میتوانید زمانی را گذاشته و چند دقیقه در طبعیت بیرون قدم بزنید و حین اینکار تمرکز خودتان را به طبیعت و تجربه و حسی که در همان لحظه دارید معطوف کنید. حسی شگفتانگیزی است که گاهی احساس زنده بودن کنید. البته برای ابتدای روز، تجربه مدیتیشن صبح هم بسیار لذتبخش است.
کلام آخر
خب به انتهای مقاله رسیدیم. در این مقاله سعی کردم به زبان ساده به شما توضیح بدهم که زندگی در لحظه حال چیست و چطور میتوانیم تجربه در لحظه حال بودن را داشته باشیم. در آخر اگر سوال و نظری دارید در بخش نظرات منتظر شما هستم.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
وبلاگ حاضر به دنبال گلچینی از مطالب و محتوای روانشناسی کاربردی و مفید برای شما عزیزان است و در این مسیر تلاش می شود منابع مطالب تا حد امکان برای شما عنوان و درج گردد