بروز نشانه استرس و اضطراب می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. عوامل ارثی و ژنتیکی، حوادث کودکی، عوامل زیست شناختی و جسمانی (اختلال در سیستم هورمونی)، عوامل محیطی و اجتماعی (زلزله، سیل، مشکلات خانوادگی) و … از جمله مواردی هستند که می‌توانند سبب ایجاد استرس و اضطراب در شرایط مختلف شوند.

اختلال اضطراب چیست؟

استرس و اضطراب نوعی اختلال می باشد که اعصاب و روان افراد را تحت شعاع قرار می دهد. استرس و اضطراب ممکن است بر اثر دلایل خاص و یا بعد از مواجه شدن با این مشکل و یا حادثه در شما ایجاد شود. استرس و اضطراب دلایل مختلفی دارند. این اختلال ممکن است حاد و شدید باشد و همچنین می تواند ساده و معمولی باشد. افرادی که به استرس و اضطراب حاد و شدید دچار می باشند، اغلب اوقات و گاهی تمام روز دچار استرس هستند و فکر و ذهن آن ها آرام نیست و مدام در حال تنش می باشد. اما افرادی که اضطراب و استرس آن ها از نوع حاد نمی باشد، تنها نسبت به موضوع خاصی اضطراب دارند و هنگام قرار گرفتن در شرایط حساس دچار اضطراب می شوند.

به بیان ساده تر اختلال اضطراب، بیماری ذهنی خطرناکی است که منجر به بروز ترس و نگرانی در فرد می شود و از بین نمی رود و می تواند به مرور زمان شدت بگیرد. در واقع اختلال اضطراب موردی است که ادامه پیدا می کند و اثرات منفی و مخربی را بر کیفیت زندگی خواهد گذاشت.

۶ نشانه استرس و اضطراب شدید

۱) نگرانی

ما انسان ها توانایی پیش بینی کردن داریم و می توانیم برای پیش بینی های خود برنامه ریزی کنیم. این امر باعث می شود اتفاقاتی که در گذشته رخ داده است را به حال و آینده نیز مرتبط کنیم. همین امر نیز باعث می‌شود احساس نگرانی داشته باشیم. نگرانی در حقیقت همان جنبه ادراکی اضطراب است که در ذهن و به شکل افکار مکرر روی می دهد. این تکرار افکار تمرکز بر روی انجام صحیح کارها را دچار مشکل می‌کند.

۲) احساس ترس

ترس از ارتفاع یا ترس از حیوانات نشانه هایی از هراس هستند. اگر شدید باشد می تواند در زندگی عادی اختلال ایجاد کند و مانع انجام بسیاری از کارها در فعالیت‌های روزمره شود. برخی از ترس ها عبارتند از: ترس از حیوانات یا حشرات، ترس از رویدادهای طبیعی مثل زلزله، سیل، طوفان، ترس از قرار گرفتن در جاهای مرتفع، شرایط خاص مثل هواپیما و آسانسور، ترس از تنها بودن در خانه و ترس از خون، تزریق و آسیب.

۳) مشکل تمرکز

نگرانی مداوم در زمینه زندگی باعث می شود که تمرکز بر روی یک مسئله سخت شود. بسیاری از انسان ها از مشکل نداشتن تمرکز و احساس بی قراری و ناآرامی مکرر رنج می برند. چرا که این مشکل زندگی روزمره آنها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و می تواند در محیط کاری و آموزشی آن ها را با مشکلات مختلفی مواجه کند.

۴) بی قراری

هر فردی در طول زندگی خود ممکن است دچار احساس بی قراری و ناآرامی شود. اما افراد مبتلا به مشکل اضطراب بیشتر از دیگران در معرض این حالت قرار می‌گیرند. احساس دیگران در برخی موقعیت ها تا حدی طبیعی است اما اگر علائم اضطراب و بیقراری آنقدر زیاد شوند که فرد نتواند عملکرد عادی خود را حفظ کند حتماً باید به یک متخصص روانشناس مراجعه کند.

۵) اختلالات خواب نشانه استرس

استرس و اضطراب اغلب بر میزان و کیفیت خواب تاثیر منفی می گذارند. اختلالات خواب مانند بیدار شدن در نیمه شب، کابوس های شبانه و… از نشانه های استرس و اضطراب هستند. برای درمان اختلالات خواب که ناشی از استرس و اضطراب هستند باید به پزشک متخصص مراجعه کرد. زیرا تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد در بسیاری از مواقع، زمانی که استرس و اضطراب درمان شوند، مشکلات بی خوابی یا اختلالات خواب نیز بهبود می‌یابند.

۶) خستگی

خستگی دلایل بسیاری می تواند داشته باشد. به عنوان مثال خستگی می‌تواند ناشی از انجام کارهای سخت، مطالعه سخت یا علائم افسردگی و دیگر شرایط پزشکی باشد.

چنانچه خستگی ناشی از وسواس یا نگرانی و ترس باشد می توان آن را نشانه‌ استرس دانست. استرس زیاد می تواند تاثیری منفی بر روی سطوح انرژی بدن داشته باشد. زیرا بسیاری از هورمون های کلیدی بدن با توجه به سطح استرس دچار عدم تعادل می شوند. بر همین اساس نیز گفته می‌شود که سطوح بالای استرس و علائم خستگی ارتباط نزدیکی با هم دارند.

البته نشانه‌ استرس و اضطراب تنها بعد رفتاری ندارند. بلکه برخی از نشانه‌های جسمانی نیز وجود دارند که بروز هر یک می‌تواند نشانه استرس و اضطراب شدید باشد. در ادامه برخی از این نشانه‌های فیزیکی و جسمانی را برای شما لیست کرده‌ایم.

• خشکی دهان
• سرخ شدن
• سرگیجه
• افزایش ضربان قلب
• لرزش دست‌ها
• عرق کردن کف دست
• رنگ پریدگی
• احساس درد در قفسه سینه
• ساییدن دندان ها به هم

علائم فیزیکی اضطراب شدید چیست؟

اضطراب یک حالت هیجانی شدید است که معمولا با احساس ترس، دلهره و نگرانی همراه می‌شود. اختلال اضطراب یکی از رایج‌ترین بیماری‌های روانی در جهان است که تمام گروه های سنی از کودکان تا بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. هر بیماری نشانه‌هایی دارد که با شناخت این نشانه‌ها قابل تشخیص و درمان می‌شود. علائم فیزیکی اضطراب شدید نیز از جمله این نشانه‌ها است. از این رو این مطلب از درمانکده را به بررسی علائم فیزیکی اضطراب شدید اختصاص داده‌ایم.

تفاوت میان ترس و اضطراب در چیست؟

همه ما احساساتی مثل ترس و اضطراب را تجربه کرده‌ایم. اما در بسیاری از موارد نمی‌توانیم تفاوتی بین این دو حس قائل شویم. در حالی که ترس و اضطراب دو حس کاملا متفاوت هستند.

ترس، زمانی اتفاق می‌افتد که از یک موقعیت واقعی و خارجی احساس خطر می کنید. حس ترس در تمام موجودات وجود دارد.

اضطراب احساس خطر نسبت به یک موضوع ذهنی است که هنوز وجود خارجی ندارد. اضطراب بیشتر در خصوص موضوع‌هایی بروز می‌کند که ممکن است در آینده اتفاق بیفتند.

علائم فیزیکی اضطراب شدید به چه صورتی بروز می‌کند؟

علائم فیزیکی اضطراب شدید به شکل‌های مختلفی در افراد بروز می‌کند. این علائم معمولا به صورت نشانه‌های شناختی، نشانه‌های رفتاری و نشانه‌های جسمانی خودشان را نشان می‌دهند. در ادامه هر یک از این علائم را به صورت مجزا مورد بررسی قرار می‌دهیم.

نشانه‌های شناختی اضطراب

نشانه‌های شناختی اضطراب بیشتر به موضوعات ذهنی مربوط می‌شوند. این نشانه‌ها می‌توانند در زندگی عادی فرد اختلال ایجاد کنند. برخی از مهمترین و رایج‌ترین نشانه‌های شناختی اضطراب عبارتند از:

• ترس از آینده
• احساس ناتوانی
• ترس از مردن و بیماری ها
• افکار منفی درباره خود، دنیا و آینده
• نداشتن تمرکز
• عزت نفس ضعیف

نشانه‌های رفتاری اضطراب

نشانه‌های رفتاری اضطراب در واقع همان عکس‌العمل افراد هنگام اضطراب است. قدرت خود کنترلی و پرهیز از خشونت بی‌جا می‌تواند تا حد زیادی نشانه‌های رفتاری اضطراب را کاهش دهد. در ادامه برخی از رایج‌ترین نشانه‌های رفتاری اضطراب را برای شما گردآوری کرده‌ایم.

• پرخوری
• استعمال دخانیات و مصرف الکل
• استفاده از مواد مخدر
• استفاده بی رویه از قرص ها
• استفاده بی رویه از داروهای آرام بخش
• اجتناب از شرایط خاص یا فرار کردن

نشانه‌های فیزیکی اضطراب

بالا رفتن و شدت ضربان قلب از اولین نشانه‌های فیزیکی اضطراب در بیشتر افراد است. اما ممکن است با ادامه پیدا کردن و سخت‌تر شدن اوضاع نشانه‌های دیگری نیز بروز کنند. در ادامه برخی از مهمترین این نشانه‌ها را مشاهده می‌کنید.

• عرق کردن دست و پا
• لکنت زبان
• تنگی نفس
• رنگ پریدگی
• انقباض ماهیچه‌ها
• احساس درد در قفسه سینه
• فشار خون بالا
• سردرد ناگهانی

رایج‌ترین علائم فیزیکی اضطراب شدید

۱. ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن

افزایش اضطراب و استرس مزمن باعث کاهش سیستم ایمنی بدن می شود. ضعف سیستم ایمنی نیز باعث می‌شود تا بدن به یک میزبان عالی برای بیماری‌های مختلف از آنفولانزا گرفته تا سرطان تبدیل شود.

برای مقابله با اثرات اضطراب شدید بهتر است خواب منظم و باکیفیتی داشته باشید. همچنین از یک رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات، غلات و پروتئین بدون چربی استفاده کنید و از همه مهم‌تر به طور منظم ورزش کنید. به این ترتیب سیستم ایمنی بدن شما تقویت می شود و از علائم فیزیکی اضطراب شدید به تدریج کاسته می‌شود.

۲. معده درد شدید

بیماری‌های عصبی و اختلال اضطراب، موجب تحریک سیستم گوارشی می‌شود. همچنین منجر به ایجاد اختلال در تولید برخی هورمون‌های عصبی که میانجی بین مغز، اعصاب و دستگاه گوارش هستند، می‌شود. در نتیجه امکان ابتلای فرد به بیماری‌های معده و روده افزایش می یابد. بنابراین افرادی که در معرض اضطراب شدید هستند به یک رژیم غذایی سرشار از فیبر و ورزش نیاز دارند تا بتوانند از بروز بیماری‌ها جلوگیری کنند.

۳. سردرد

یکی از علائم فیزیکی اضطراب شدید و طولانی مدت سردرد است. معمولا زمانی که عضلات ناحیه فوقانی پشت سر و گردن شما تحت فشار هستند، دچار سردردهای تنشی می‌شوید. اضطراب همچنین می‌تواند منجر به سردردهای میگرنی شدید شود. برای کاهش سردرد ناشی از اضطراب شدید انجام ورزش‌هایی مانند ماساژ، یوگا و مدیتیشن که بدن را آرام می کنند، به شدت موثر هستند.

۴. افسردگی

اضطراب، افسردگی و خشم سه ضلع یک مثلث خطرناک هستند. به عبارت دیگر بروز هر یک از این سه علائم بدین معنی است که بقیه نشانه‌ها نیز در شما وجود دارند.

خشم ناشی از اضطراب شدید می تواند به روابط شما آسیب جدی بزند. بنابراین از بین بردن آن یکی از بایدهای زندگی شما خواهد بود. اما خوبی وابسته بودن این علائم به هم در این است که اگر شما یکی از آن‌ها را درمان کنید، بقیه نیز تا حد زیادی درمان می شوند. برای حل این مشکلات می توانید از فعالیت های ورزشی منظم یا درگیر کردن ذهن خود به فعالیت های مورد علاقه‌تان برای مدتی طولانی استفاده کنید.

۵. افزایش وزن

اضطراب شدید در بیشتر افراد موجب پرخوری می‌شود. برخی دیگر نیز در اثر اضطراب شدید دچار بیماری بولیمیا می شوند که نتیجه هر دوی آن‌ها اضافه وزن است. هنگامی که اضطراب و استرس افزایش پیدا می کند، هورمون کورتیزول بیشتری در بدن ترشح می شود. این هورمون میل شما را به غذاهای ناسالم و سرشار از قند و چربی افزایش می دهد. از سوی دیگر نیز با افزایش استرس میزان سوخت و ساز بدن کاهش می‌یابد. همین امر نیز باعث می شود که چربی بیشتری در بدن شما انباشته شود.

درمان اضطراب

اختلال اضطراب، جزو یکی از اختلالات روان است که زندگی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. شخصی که از اختلال اضطراب رنج می برد به سختی می تواند روز خود را پشت سر بگذارد و هر لحظه از روزمرّه گی هایش آمیخته با این اختلال است. علائمی مانند عصبی بودن ، حملات عصبی پانیک ، ترس ، تعریق و بالا بودن ضربان قلب از نشانه ها ی وجود این اختلال است. اختلال اضطراب سلامت روان و جسم شخص را تحت تاثیر قرار می دهد و در طولانی مدت بیماری های جسمی را در فرد ایجاد می کند بنابراین برای درمان آن باید هرچه سریع تر اقدام کرد. درمان اختلال اضطراب امکان پذیر بوده اما نیازمند روانشناس کاربلد و با تجربه است.

اختلال اضطراب چیست

اختلال اضطراب نوعی شرایط خاص روانی است که فردِ دارای این اختلال ، به اتفاقات و موقعیت هایی که در زندگی اش پیش می آید ، با ترس و وحشت پاسخ می دهد. این اشخاص ممکن است با علائم فیزیکی نیز اضطراب خود را نشان دهند مانند عرق کردن و بالا رفتن ضربان قلب. داشتن اضطراب و استرس درهمه طبیعی ست و همه ما ممکن است به هنگام مواجهه با مشکلات زندگی ، دچار اضطراب شویم. همچنین وجود حس استرس و اضطراب در بسیاری از موقعیت ها به نفع شخص است ؛ این حس به ما کمک می کند تا خطر را تشخیص دهیم و تمرکز کنیم تا خطر را رفع کرده و سلامت بمانیم. اما اختلال اضطراب چیزی فراتر از یک استرس ساده است. اختلال اضطراب زمانی اتفاق می افتد که:

• اضطراب بر عملکرد ما در کار های روزمره تاثیر بگذارد.
• زمانی که چیزی احساسات ما را تحت تاثیر قرار می دهد ، بیش از اندازه واکنش نشان دهیم.
• توانایی کنترل کردنِ حسِ استرس و اضطراب را نداشته باشیم.

دلایل ایجاد اختلال اضطراب

دلایل بسیاری برای بوجود آمدن این اختلال وجود دارد اما میتوان گفت ساختار ژنتیکی به همراه شرایط اجتماعیِ زندگیِ شخص ، همراه باهم ، منجر به ایجاد این اختلال می شوند. احتمال ابتلا به اختلال اضطراب برای اشخاصی که دارای موارد زیر هستند، بیشتر است:

• افرادی که شخصیت خجالتی و کمرویی دارند و از موقعیت ها و آدم های جدید دوری می کنند.
• در دوران کودکی یا حتی بزرگسالی خود ، اتفاقی بزرگ و پر استرس را تجربه کردند.
• سابقه خانوادگی در داشتن اختلال اضطراب و یا باقی بیماری های روانی را دارند.
• شرایط خاص فیزیکی دارند مانند بیماری های مربوط به تیروئید و یا قلب.

اختلال اضطراب بیشتر در زنان به وجود می آید. تحقیقات برای پیدا کردن علت این موضوع همچنان ادامه دارد اما گمان می رود بخاطر تفاوت هورمون ها و سیکل قاعدگی آنها میباشد. البته این احتمال نیز وجود دارد که زنان به نسبت مردان ، کمتر برای درمان اضطراب خود اقدام می کنند.

انواع اختلال اضطراب

انواع مختلفی اختلال اضطراب وجود دارد، از جمله می توان به موارد زیر اشاره نمود:

– اختلال وحشت زدگی
– فوبیا و ترس
– اختلال اضطراب اجتماعی
– اختلال استرسی بعد از آسیب و یا حادثه
– اختلال وسواسی اجباری
– اختلال اضطراب فراگیر
–اختلال اضطراب بیماری

در کل، اختلال اضطراب به سه دسته تقسیم می شود:
– اختلال اضطراب، وسواسی اجباری و اختلالات مرتبط
– آسیب
– استرس زاها و اختلالات مرتبط

این تفاوت ها نشان می دهند، در حالی که اختلال ها با یکدیگر مرتبط هستند اما تفاوت هایی را نیز با هم دارند.

تاثیرات اختلال اضطراب

اختلال اضطراب بر سلامت روان و جسم فرد تاثیر می گذارد. فرد دارای این اختلال ممکن است کابوس های شبانه را بطور متعدد ببیند ، حملات پانیک را تجربه کند ، دچار وسواس فکری شود و به طور مرتب به خاطرات نا خوشایند گذشته خود رجوع کند. آنها نمی توانند آرامش خود را حفظ کنند ، دچار اختلال های خواب می شوند و به طور وسواس گونه می خواهد خود را بشویند و تمیز کنند.

درمان اختلال اضطراب

قدم اول درمان ، تشخیص دادن این اختلال است. برای تشخیص قطعی و درست باید به روانشناس خوب و با تجربه در زمینه وسواس و اضطراب مراجعه کنید تا بتواند بر اساس موقعیت شما درمان لازم و صحیح را ارائه دهد. باید در نظر داشته باشید که اختلال اضطراب چیزی نیست که با نادیده گرفتن آن ، از بین برود ؛ شما حتما نیازمند درمان تخصصی آن هستید. با تشخیص روانشناس متخصص شما ممکن است نیاز به دارو درمانی ، رفتار درمانی – شناختی و تمرینات نوروفیدبک داشته باشید.

باید بدانید که درمانی که روانشناس شما انتخاب می کند تنها برای بهبود بیماری شما بوده و با تلاش و انجام تمرینات بطور مداوم و مرتب نتیجه لازم و دلخواه را خواهید دید و اختلال شما تا حد بسیار بالایی درمان خواهد شد.

در درمان اختلال اضطراب می توان از گزینه هایی از قبیل روان درمانی، مصرف دارو و یا در نظر گرفتن یک سری استراتژی ها کمک گرفت.
درمان شناختی رفتاری، موثرترین نوع روان درمانی در افرادی است که از اختلال اضطراب رنج می برند. در صورت ابتلا به این اختلال، درمان های متعددی وجود دارد که می توانند به شما کمک کنند تا زندگی بهتری داشته باشید.
این مورد را به خاطر بسپارید که درمان می تواند زمان بر باشد؛ چرا که باید آزمون و خطا انجام شود تا بهترین نوع درمان برای شما توسط پزشک در نظر گرفته شود.

همچنین بهتر است که در طول درمان صبور باشید و ارتباط خود را با پزشک تان حفظ کنید تا بهترین طرح درمان با توجه به نیازهای تان در نظر گرفته شود.

همانطور که گفته شد برای درمان استرس و اضطراب راه های و راه حل های مختلفی وجود دارد که در ابتدا باید نوع و همچنین منشا اصلی استرس و اضطراب حاکم بر فرد پیدا شود، سپس متناسب با آن ها برای درمان اقدام کرد.
از روش های درمانی برای درمان استرس و اضطراب ها می توان به موارد زیر اشاره کرد :

روان درمانی 

روان درمانی یکی از روش های بسیار موثر و تاثیرگذار و همچنین محبوب در درمان اختلال های روانی مانند استرس و اضطراب می باشد. روان درمانی و یا گفتار درمان توسط متخصصان روان و اعصاب انجام می شود و سپس افراد مبتلا به این بیماری بر اساس رویکرد های حاصل هدایت می شوند. رفتار درمانی شناختی یکی از انواع روان درمانی می باشد که دارای استاندارد های طلایی می باشد و تاثیر مثبت آن برای بزرگسالان ثابت شده است. این روش یکی از روش های فعلی بسیار موثر می باشد که به تعامل بین افکار، احساسات، رفتار های آگاهانه و درمان تداوم اضطراب می پردازد.

مصرف دارو 

یکی دیگر از روش های درمان استرس و اضطراب مصرف دارو می باشد. مصرف دارو حتما باید بر اساس دستور پزشک مصرف شود. دارو های مصرفی جهت درمان اضطراب با تعامل با مواد شیمیایی باعث تحریک انتقال دهنده های عصبی می شوند. در حقیقت دارو های مصرفی یک یا چند مورد از انتقال دهنده های عصبی مهم را تقویت می کند که به رفع استرس و درمان آن کمک می کنند. از انواع دارو های مصرفی در درمان استرس می توان به دارو مهارکننده جذب مجدد سروتونین، مهارکننده جذب مجدد سروتونین و نوراپی نفرین، دارو های ضد اضطراب ، دارو های ضد افسردگی و همچنین دارو های قدیمی و بسیار آشنا چون داروی های مونوآمین اکسید اشاره کرد که هر کدام با توجه به شدت عارضه و نوع آن توسط پزشک معالج تجویز می شود. دارو های ضد افسردگی یکی از مستندات درمان کننده استرس و اضطراب می باشند که آن ها را باید حداقل سه هفته استفاده کرد تا تاثیرات لازم به بگذارند. ناگفته نماند که دارو های ضد افسردگی سه حلقه ای دارو های بسیار قدیمی می باشند که امروزه مورد استفاده قرار نمی گیرند.

بهترین روش درمان استرس و اضطراب مراجعه به پزشک متخصص می باشد. پزشک با معاینه و روان درمانی منشا اصلی استرس و اضطراب مشخص می شود، سپس پزشک با توجه به علت آن، شدت عارضه و …. روش درمان موثر را تشخیص می دهد و راه کار ها و دستورالعمل ها را به شما بازگو می کند.

دستورالعمل هایی جهت کنترل استرس 

دستورالعمل هایی وجود دارد که به کنترل استرس و اضطراب کمک می کند، اما قادر به درمان آن ها از ریشه نخواهد بود. به عنوان مثال :

1. برای کنترل استرس و اضطراب می توان به انجام ورزش های آرام و سبک پرداخت. به عنوان مثال می توان به انجام ورزش شنا، پیاده روی، دوچرخه سواری و ورزش های نرمشی اقدام کرد.
2. یکی دیگر از روش های کنترل کننده استرس عدم استفاده از خوراکی های کافئین دار می باشد. خوراکی کافئین دار و همچنین نوشیدنی های حاوی کافئین را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
3. علت استرس و اضطراب خود را روی کاغذ یادداشت کنید.
4. جویدن آدامس به کاهش استرس و کنترل آن کمک می کند.
5. گاهی اوقات نفس عمیق کشیدن به شدت در کنترل استرس تاثیرگذار خواهد بود.
6. از انجام فعالیت هایی که باعث خوشحالی و آرامش شما می شود به هیچ عنوان غافل نشوید