آگاه مایند

سندروم قلب شکسته می‌تواند سبب آسیب ناگهانی و برگشت پذیر عضله قلب شود. این بیماری در سنین بالا در خانم‌ها شیوع بیشتری دارد و اغلب اما نه همیشه با استرس های جسمی یا روحی همراه و مربوط است.

علایم سندرم قلب شکسته بسیار شبیه به سکته قلبی است. بیماران از درد قفسه سینه و یا تنگی نفس شکایت دارند و در مواردی نیز دچار حالت سنکوب میشوند.

سندروم قلب شکسته یا broken heart یک بیماری موقتی قلبی است که غالباً توسط اوضاع استرس زا و احساسات شدید به وجود می‌آید. این بیماری همچنین می‌تواند توسط یک بیماری جسمی یا انجام عمل جراحی نیز ایجاد شود. البته سندروم قلب شکسته نام‌های دیگری نیز داشته و به عنوان کاردیومیوپاتی استرس، کاردیومیوپاتی تاکاتسوبو یا سندروم بالون آپیکال نیز شناخته می‌شود.

افراد مبتلا به سندروم قلب شکسته ممکن است به یکباره دچار درد ناگهانی قفسه سینه شده یا فکر کنند که دچار حمله قلبی شده اند. سندروم قلب شکسته فقط بخشی از قلب را تحت تأثیر قرار داده و به صورت موقتی عملکرد پمپاژ طبیعی قلب را مختل می‌کند. اما بقیه قسمت‌های قلب قلب به طور عادی به عملکرد خود ادامه داده یا حتی ممکن است انقباضات بیشتری نسبت به قبل داشته باشند. علائم broken heart قابل درمان بوده و معمولاً این بیماری بعد از گذشت روز‌ها یا هفته‌ها بهبود خواهد یافت.

جالب است بدانید طی تحقیقات انجام شده، خانم‌ها بیشتر از آقایان دچار سندروم قلب شکسته می‌شوند.

دلیل بیماری شکستن قلب چیست؟

همانطور که عنوان شد، سندروم قلب شکسته معمولا در اثر استرس و ناراحتی احساسی ناگهانی  به وجود می‌آید. عوامل تنش زای متعددی در ارتباط با این سندرم گزارش شده‌اند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

از دست دادن عزیزان بخصوص به صورت غیرمنتظره

مورد بدرفتاری قرارگرفتن در محیط خانه

اضطراب شدید

بحث و مجادله عصبانیت

مشکلات شغلی و اقتصادی

تشخیص پزشکی ابتلا به بیماری های خطرناک

بیماری‌های شدید جسمی نظیر نارسایی تنفسی، عفونت های شدید، شکستگی

عمل جراحی

از نظر علمی، عوامل متعددی می‌توانند در ایجاد سندرم قلب شکسته نقش آفرین باشند. در میان این عوامل، نقش گروهی از هورمون‌ها که در جریان استرس‌های روحی یا جسمی در جریان خون افزایش می‌یابند به میزان زیادی مورد توجه و مطالعه قرارگرفته است که «کاتکول آمین‌ها» نامیده میشوند.

درشرایط معمول، افزایش این گروه هورمون‌ها در جریان فرآیند استرس، باعث تنظیم و افزایش متناسب فشارخون، تنظیم و افزایش ضربان و قدرت انقباضی قلب و پاسخ متناسب عروق بدن به شرایط استرس‌زا می‌شود. به نظر میرسد در افرادی که دچار سندروم قلب شکسته هستند، افزایش نا متناسب کاتکول آمین‌ها و یا پاسخ نا متناسب بدن به این افزایش، باعث اختلال در عملکرد عروق بدن، عضله قلب و بخصوص بطن چپ میگردد.

بعضی از مطالعات نقش عوامل ژنتیکی و خانوادگی را در این بیماری مطرح کرده‌اند. افراد با سابقه بیماری های روحی و عصبی نظیر سابقه بیماری‌های اضطرابی و تشنج نیز بیشتر در خطر ابتلا به سندروم قلب شکسته قرار دارند.

استرس ناگهانی چگونه عضله قلب را ضعیف می‌کند؟

سندرم قلب شکسته هنگامی رخ می‌دهد که فردی دچار استرس ناگهانی و شدید جسمی یا عاطفی شود و می‌تواند بطن چپ قلب را به سرعت ضعیف کند.

این بیماری به سندرم «تاکاتسوبو» نیز معروف است و به کاردیومیوپاتی (ضعف اشاره قلب) اشاره دارد که به دلیل استرس شدید عاطفی یا جسمی در بیماران تشخیص داده می‌شود.

همانطور که عنوان شد، سندروم قلب شکسته سبب ضعف ناگهانی عضله قلب خواهد شد. اما این فرایند دقیقا چگونه اتفاق می‌افتد؟

زمانی که در معرض یک اتفاق استرس‌زا قرار می‌گیرید، بدن شما هورمون‌ها و پروتئین‌هایی مانند آدرنالین و نورآدرنالین را به منظور کمک به کنترل استرس تولید می‌کند. البته، عضله قلب قادر به تحمل کردن مقادیر بالای این هورمون‌ها که برای مبارزه با استرس تولید شده‌اند نخواهد بود. آدرنالین زیاد می‌تواند سبب تنگی عروق کوچک قلب شود که به قلب خون رسانی خواهند کرد و همین مسئله می‌تواند میزان خونی که به قلب جاری می‌شود را به طور موقت کاهش دهد.

در برخی موارد نیز، آدرنالین به صورت مستقیم به سلول‌های قلب متصل شده و سبب می‌شود که مقادیر بالای کلسیم وارد این سلول‌ها شوند. این حجم بالای کلسیم در تپیدن قلب اختلال ایجاد کرده و ضربان نامنظم را در پی خواهد داشت.

گفتنی است که تاثیرات آدرنالین بر روی قلب معمولا موقتی و برگشت پذیر است و معمولا بین چند روز تا یک هفته قلب به طور کامل از آن ریکاروی خواهد شد.

در یک نظریه روانشناختی بیان شده است که اگر ۵ مرحله مهم را در خصوص غم واندوه به طور صحیح طی نکنیم دچار مشکلات روانشناختی خواهیم شد که یکی از این مشکلات مربوط به سندروم قلب شکسته است. این پنج مرحله شامل انکار واقعیت، خشم، چانه زنی در پذیرش غم و مشکل، افسردگی و طی نکردن مسیر پذیرش می‌شود. 

توجه داشته باشید که وقتی دل کسی میشکند در قلب اتفاقی می افتد ، مثل یک خون ریزی کوچک یا یک جراحت که حتی می تواند منجر به سکته قلبی شود .

"آلکساندر لیون" متخصص قلب و عروق می گوید سندروم قلب شکسته عامل 2 درصد از 300 هزار حمله قلبی است که سالانه در بریتانیا رخ می دهد. مطالعه جدید به پزشکان کمک می کند تا با دقتی بالا سندروم قلب شکسته را تشخیص دهند، به این شکل می توانند میزان رواج ابتلا به این سندروم را تعیین کنند.

ابتدا افزایش شدید آدرنالین عامل ابتلا به این سندروم شناخته می شد، رویدادی که می تواند در اثر وقوع حادثه ای خوب یا بد رخ دهد. بر خلاف یک حمله قلبی که در اثر انسداد یکی از شریانهای قلبی رخ می دهد، در سندروم قلب شکسته هیچ شریانی مسدود نمی شود.

در عوض پزشکان بر این باورند که افزایش شدید آدرنالین باعث فلج موقت بطن پایینی قلب شده و به این شکل به حفره بالایی فشار بیشتری وارد می شود و به این شکل نشانه های معمول حمله قلبی مشاهده می شوند و به علاوه شکل ظاهری حفره های پایینی قلب نیز تغییر پیدا می کند.

بر اساس گزارش دیسکاوری، تحقیقات پیشین نشان داده اند که ابتلا به این سندروم در میان زنان بیشتر از مردان است. با این همه به نظر می آید زنان بهتر از مردان می توانند از تاثیرات افزایش شدید آدرنالینی جان به در ببرند و احتمال مرگ مردها در اثر این رویداد بیشتر از زنان است.

علائم و تشخیص سندروم قلب شکسته

همانطورکه اشاره شد سندروم قلب شکسته معمولا باعلایم درد قفسه سینه و تنگی نفس ظاهر می‌شود. علاوه بر این‌ها،  برخی دیگر از بیماران مبتلا به این بیماری ممکن است دچار بی‌نظمی ضربان قلب شکسته، شوک قلبی یا ایست ناگهانی قلبی شوند.

در مرحله اول، پزشکان سعی می‌کنند عامل استرس‌زایی که موجب بروز سندرم قلب شکسته شده است را ریشه یابی کنند. پس از آن، اقدامات اولیه شامل نوار قلب و تست آنزیم‌های قلبی صورت گرفته و تشخیص نهایی قلب شکسته  از طریق اکو کاردیوگرافی در این بیماران تایید میشود. لازم به ذکر است که در حدود پانزده درصد موارد کاردیومیوپاتی ناشی از استرس، به طور همزمان بیماری عروق کرونر نیز مشاهده میشود.

اقدامات درمانی

مهم‌ترین اقدام برای درمان سندروم قلب شکسته، تلاش برای از بین بردن عوامل استرس خواهد بود. درشرایطی که بیماری‌های جسمی باعث بروز سندروم قلب شکسته شده‌ باشند، تلاش در کنترل و درمان بیماری زمینه‌ای می‌تواند به بهبود وضعیت قلب کمک کند.

در مواردی که مشکلات روحی پیش زمینه این بیماری هستند، شرایط دشوارتر است چون در بعضی از این موارد نظیر از دست دادن عزیزان، بهبود شرایط روحی بیمار مستلزم گذشت زمان و اقدامات حمایتی طولانی است. به همین دلیل فرد مبتلا به سندروم قلب شکسته روانشناسی می‌شود و سعی خواهد شد که از طریق جلسات مشاوره استرس و فشار روحی از وی دور شود.

علاوه بر این، برخی بیماری‌هامثل دیابت، فشارخون، سن بالا، افزایش چربی خون، مصرف سیگار و عدم فعالیت فیزیکی مناسب می‌توانند باعث انسداد سرخرگ‌های کرونر و سکته قلبی شوند.

بنابراین، درمان مناسب قند و فشار و چربی خون، مصرف نکردن دخانیات، ورزش متناسب و منظم و همچنین جستجوی آرامش و کنترل استرس و عصبانیت بهترین راهکارهایی هستند که می‌توانند از بروز سندروم قلب شکسته جلوگیری کنند.

عاقبت و سیر بیماری؛ آیا سندروم قلب شکسته کشنده است؟

سندرم قلب شکسته می‌تواند کشنده باشد و در برخی از موارد ضعف در عضله قلبی عوارضی همچون نارسایی احتقانی قلب، فشار خون پایین، غش کردن و  همچنین اختلالات ریتمی قلب که تهدید کننده زندگی هستند را در پی داشته باشد.

اما خوشبختانه خبر خوش این است که مشکلات قلبی ناشی از سندروم قلب شکسته درصورت تشخیص صحیح و به موقع و درمان مراقبتی مناسب و با برطرف شدن عامل استرس زا می‌توانند در عرض چند هفته بهبود یابند.

تفاوت سندروم قلب شکسته با سکته قلبی

در بیشتر موارد حمله قلبی، شریان‌هایی که خون را به قلب می‌رسانند دچار انسداد شده و یا خون لخته در آن‌ها تشکیل خواهد شد. در صورتی که این گرفتگی رگ‌ها به اندازه کافی طول بکشند، خون به سلول‌های عضله قلبی نرسیده و در نتیجه این سلول‌ها خواهند مرد و چیزی جز بافت زائد غیرقابل برگشت از قلب باقی نخواهد ماند.

در بررسی‌های اولیه پزشکی نیز تغییراتی در نوار قلب و افزایش آنزیم اختصاصی قلب ( تروپونین ) دیده می‌شود که بسیار مشابه به سکته قلبی ناشی از انسداد شرایین کرونر است اما زمانی که در این بیماران آنژیوگرافی عروق کرونر انجام میشود عروق ،سالم و عاری از انسداد هستند.

پیشگیری از بروز سندروم قلب شکسته

گاهی اوقات سندروم قلب شکسته ممکن است در مدت زمان کوتاهی مجدداً تکرار شود. به همین خاطر پزشکان درمان طولانی مدت با بتا بلاکر‌ها یا دارو‌های مشابهی که عوارض جانبی هورمون‌های استرس بر روی قلب را کاهش می‌دهند را تجویز می‌کنند. یکی از کلیدی‌ترین نکات برای پیشگیری از بروز سندروم قلب شکسته، کنترل استرس و مدیریت این موضوع است.

اضافه کردن ورزش به سبک زندگی یک راه بسیار مناسب برای جلوگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی است. ترک سیگار باعث بهبود کارایی قلب می‌شود. تغذیه مناسب که باعث کنترل هورمون‌ها در بدن می‌شود. آشنایی با عواملی که می‌تواند برای یک فرد خطر آفرین باشد در پیشگیری از این موارد بسیار مفید است. همیشه باید در نظر داشت سبک زندگی خودمان را طوری انتخاب کنیم که بتوانیم به سلامت خود کمک کنیم.

درمان سندروم قلب شکسته

در حال حاضر هیچ درمان استانداردی برای سندروم قلب شکسته وجود ندارد. تا زمانی که تشخیص این سندروم به طور قطعی تأیید نشود، درمان سندروم قلب شکسته مشابه تشخیص حمله قلبی خواهد بود. بیشتر افراد تا زمان بهبودی کامل در بیمارستان بستری خواهند شد. به‌طور کلی برای درمان این مشکل راه‌های زیر استفاده می‌شود:

دارو درمانی

هنگامی که مشخص شود که سندروم قلب شکسته علت بروز علائم فرد بوده است، پزشک به احتمال زیاد دارو‌های قلبی را در زمان بستری بودن فرد تجویز خواهد کرد. این دارو‌ها در زمان بستری بودن فرد به کاهش فشار روی قلب کمک کرده و ممکن است از بروز حملات بعدی جلوگیری کند.

بیشتر افراد مبتلا به سندروم قلب شکسته بعد از گذشت یک ماه به صورت کامل بهبود خواهند یافت. احتمالاً بعد از گذشت ۴ تا ۶ هفته بعد از تشخیص و مداوا برای تأیید بهبودی نیاز به انجام اکوکاردیوگرام مجدد خواهید داشت. بهتر است از پزشک در مورد مدت زمان مورد نیاز برای ادامه مصرف دارو‌ها سؤال کنید. معمولاً مصرف دارو‌های تجویزی باید تا ۳ ماه بعد از تشخیص ادامه یابد.

جراحی

روش‌هایی که اغلب برای درمان سکته قلبی استفاده می‌شوند شامل آنژیوپلاستی بالون و قرار دادن استنت یا حتی جراحی هستند که برای درمان broken heart مفید نخواهند بود. این روش‌ها برای رفع انسداد شریان‌ها مورد استفاده می‌شود که البته فرد مبتلا به broken heart دچار انسداد شریانی نشده است. اگر فردی هم‌زمان با سندروم قلب شکسته دچار انسداد شریانی هم شده باشد، ممکن است از جراحی برای درمان استفاده شود.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر در قفسه سینه درد احساس کردید، تنگی نفس داشتید و تپش قلب شدید و نامنظم داشتید با فوریت‌های پزشکی تماس بگیرید. پزشک متخصص با انجام آزمایش‌های متنوع می‌تواند به طور دقیق شناسایی کند که آیا فرد دچار سندروم قلب شکسته شده است یا خیر.

مراجعه به پزشک در مواردی که به عضو مهمی از بدن انسان یعنی قلب مربوط می‌شود یک امر مهم است. زیرا شخص نمی‌تواند بسیاری از موارد را به راحتی تشخیص دهد. همچنین برای درمان آن به تخصص بالایی نیاز است.

کلام آخر

سندروم قلب شکسته شرایطی است که عضله قلب را به صورت برگشت پذیر ضعیف می‌کند. این سندروم بیشتر در اثر قرار گرفتن در معرض استرس و فشار روحی ناگهانی رخ داده اما افرادی که به صورت دائم تحت استرس باشند نیز در خطر ابتلا به آن قرار دارند. سندروم قلب شکسته معمولا به شناسایی عامل استرس زا و با برطرف کردن  آن قابل درمان  بوده اما در صورتی که جدی گرفته نشود می‌تواند نارسایی احتقانی قلب، فشار خون پایین، غش کردن، اختلالات ریتمی قلب و حتی مرگ را نیز در پی داشته باشد.